Máy tạo hàm số
Lắp tối đa 3 "máy" biến đổi nối tiếp để biến đầu vào thành đầu ra. Bốn màn hình: Hình mẫu (chuỗi máy xoay, lật, thu/phóng, đổi màu một hình vẽ), Số (bảng giá trị vào – ra của chuỗi máy cộng/trừ/nhân/chia), Phương trình (suy ra công thức y = ax + b của chuỗi máy và đồ thị tương ứng), Bí ẩn (đoán các máy đang ẩn trong hộp qua nhiều lần thử, 4 cấp độ). Phỏng theo mô phỏng "Function Builder" của PhET Interactive Simulations, University of Colorado Boulder (CC BY 4.0); đã viết lại.
Trong chương "Phương trình bậc nhất và hàm số bậc nhất" của Toán 8, khái niệm hàm số thường bị hiểu như một công thức trừu tượng. Mô phỏng Máy tạo hàm số cụ thể hoá hàm số bằng hình ảnh "máy": mỗi máy nhận một đầu vào và trả về đúng một đầu ra theo một quy tắc cố định, còn hàm hợp là nhiều máy nối tiếp nhau.
Màn Hình mẫu cho học sinh mới làm quen ghép 1–3 máy xử lý hình (xoay, lật, thu nhỏ, phóng to, đổi màu) lên một thẻ hình tự chọn, quan sát trực tiếp kết quả cộng dồn. Màn Số và Phương trình dùng chung một chuỗi máy cộng/trừ/nhân/chia: màn Số ghi bảng giá trị vào – ra để học sinh tự suy ra quy tắc, còn màn Phương trình suy luôn công thức y = ax + b từ chính chuỗi máy đó (kể cả khi có phép chia, hệ số vẫn được tính đúng bằng phân số, không làm tròn) và vẽ đồ thị tương ứng. Đổi thứ tự hai máy (ví dụ nhân trước cộng sau, so với cộng trước nhân sau) cho hai công thức khác nhau, giúp học sinh thấy vai trò của thứ tự phép tính.
Màn Bí ẩn đảo ngược vấn đề: các máy bị giấu trong hộp, học sinh thử nhiều số đầu vào, ghi lại đầu ra rồi đoán đúng từng phép tính và giá trị của mỗi máy ẩn theo đúng thứ tự. Bốn cấp độ tăng dần từ một máy ẩn đến chuỗi ba máy, mỗi câu được thử tối đa hai lần trước khi hiện đáp án, phù hợp để luyện tập cuối tiết hoặc giao bài tập về nhà.
Câu hỏi gợi ý:
– Vì sao chuỗi "nhân 2 rồi cộng 3" và "cộng 3 rồi nhân 2" cho hai công thức y khác nhau dù dùng cùng hai máy?
– Từ bảng giá trị vào – ra, làm sao đoán được máy đang thực hiện phép cộng hay phép nhân?
– Khi chuỗi máy có phép chia, vì sao kết quả vẫn hiện đúng dưới dạng phân số thay vì làm tròn?
Tham số điều chỉnh được
- Màn hình
- Máy số 1 - bật
- Máy số 2 - bật
- Máy số 3 - bật
- Máy số 1 - phép tính
- Máy số 2 - phép tính
- Máy số 3 - phép tính
- Máy số 1 - giá trị (-9–9)
- Máy số 2 - giá trị (-9–9)
- Máy số 3 - giá trị (-9–9)
- Hiện đồ thị (màn Phương trình)
- Hiện bảng giá trị (màn Số)
- Hình đầu vào (màn Hình mẫu)
- Máy hình 1
- Máy hình 2
- Máy hình 3
- Xem bên trong máy số
- Xem bên trong máy hình