Chất hết, chất dư và hiệu suất phản ứng – tính theo phương trình hoá học

Tính theo phương trình hoá học là kĩ năng dùng xuyên suốt chương trình Hoá học 10 (GDPT 2018), từ phản ứng oxi hoá – khử đến các bài toán thực tế. Mô phỏng nối hai cách nhìn: hình các hạt (phân tử, nguyên tử) gặp nhau theo đúng hệ số của phương trình đã cân bằng, và bảng mol – khối lượng mà học sinh vẫn lập khi giải bài. Cả bốn phản ứng có sẵn đều là phản ứng oxi hoá – khử: tạo nước từ H₂ và O₂, tổng hợp NH₃, đốt cháy methane và sắt tác dụng với lưu huỳnh. Chọn phản ứng và đơn vị (số hạt, số mol hoặc gam), kéo hai thanh trượt đặt lượng chất tham gia rồi bấm Cho phản ứng (hoặc chạm vào khung hạt). Các nhóm hạt lần lượt gặp nhau và biến thành sản phẩm cho tới khi một chất không còn đủ; chất hết và chất dư được đánh dấu, biểu đồ cột cho thấy lượng mỗi chất giảm hay tăng. Bảng ghi hệ số, khối lượng mol, lượng ban đầu, thương n ÷ hệ số, lượng phản ứng và lượng còn lại. Nhập lượng sản phẩm thu được thực tế để tính hiệu suất phản ứng; dòng bảo toàn khối lượng kiểm tra tổng khối lượng trước và sau phản ứng. Câu hỏi gợi ý: – Trộn 4 g H₂ với 16 g O₂: vì sao O₂ hết trước dù khối lượng H₂ nhỏ hơn? – Với N₂ + 3H₂ → 2NH₃, cần lấy bao nhiêu mol H₂ cho 2 mol N₂ để không chất nào dư? – Vì sao hiệu suất thực tế của tổng hợp NH₃ thấp hơn nhiều so với lí thuyết?