Xu hướng biến đổi tuần hoàn (bán kính, độ âm điện, năng lượng ion hoá)

Bài Xu hướng biến đổi một số tính chất của nguyên tử trong chu kì và trong nhóm (chủ đề Bảng tuần hoàn và định luật tuần hoàn, Hoá học 10) dùng số liệu thật của 36 nguyên tố đầu. Học sinh chọn đại lượng cần khảo sát: bán kính nguyên tử, độ âm điện Pauling, năng lượng ion hoá thứ nhất hoặc tính kim loại – phi kim, rồi chọn xem đồ thị theo chu kì (1–4) hay theo nhóm (IA đến VIIIA). Các ô được tô màu, đổi kích thước theo giá trị và có thể ghi số liệu. Trong một chu kì, bán kính giảm và độ âm điện tăng do điện tích hạt nhân tăng trong khi số lớp electron không đổi; trong một nhóm, bán kính tăng vì thêm lớp electron. Đồ thị năng lượng ion hoá có những điểm gãy nhỏ như ở nhóm IIIA và VIA, đáng để thảo luận thêm. Câu hỏi gợi ý: – Vì sao bán kính nguyên tử giảm dần từ Na đến Cl? – Nguyên tố nào có độ âm điện lớn nhất? – Vì sao năng lượng ion hoá thứ nhất tăng dần theo chu kì?