Xà phòng hoá chất béo và cơ chế giặt sạch của mixen xà phòng

Chủ đề Ester – lipid (Hoá học 12) gồm phản ứng xà phòng hoá chất béo và cơ chế tẩy rửa của xà phòng. Mô phỏng nối hai nội dung: xà phòng được tạo ra thế nào và làm sạch dầu mỡ ra sao. Ở chế độ xà phòng hoá, học sinh chọn tristearin, triolein hoặc tripalmitin, chọn NaOH hay KOH và chỉnh nhiệt độ 30–100 °C. Ion OH⁻ cắt ba liên kết ester, tạo ba phân tử muối của acid béo và một phân tử glycerol; tốc độ tăng rõ khi đun nóng, kèm phương trình và khối lượng xà phòng từ 1 mol chất béo. Ở chế độ giặt, phân tử xà phòng quay đuôi hydrocarbon kị nước vào giọt dầu, đầu carboxylate ưa nước ra ngoài, tạo mixen kéo dầu khỏi vải. Học sinh hiểu xà phòng không "hoà tan" dầu mà phân tán dầu thành các hạt nhỏ trong nước. Câu hỏi gợi ý: – Xà phòng hoá 1 mol tristearin cần bao nhiêu mol NaOH? – Vì sao phân tử xà phòng vừa ưa nước vừa ưa dầu? – Xà phòng tạo từ KOH khác xà phòng tạo từ NaOH ở điểm nào?