Phân tích muối có hệ thống – nhóm anion và sơ đồ nhóm cation

Thuộc chuyên đề Trải nghiệm, thực hành hoá học vô cơ (Hoá học 12): phân tích định tính có hệ thống một muối đơn, theo đúng trình tự của bài thực hành phân tích muối. Mô phỏng gồm thử sơ bộ (màu và dạng muối, pha dung dịch gốc trong nước hoặc HCl loãng, nung khô, thử màu ngọn lửa), tìm anion theo ba nhóm (nhóm H₂SO₄ loãng: CO₃²⁻, S²⁻, SO₃²⁻, NO₂⁻, CH₃COO⁻; nhóm H₂SO₄ đặc: Cl⁻, Br⁻, I⁻, NO₃⁻ với phép thử vòng nâu, C₂O₄²⁻; nhóm độc lập: SO₄²⁻ với BaCl₂, PO₄³⁻ với ammonium molybdate) và tìm cation theo sơ đồ nhóm 0–VI: NaOH (NH₄⁺), HCl loãng (Pb²⁺), H₂S trong môi trường acid (Cu²⁺, Pb²⁺), NH₄Cl + NH₄OH (Fe³⁺, Al³⁺), H₂S trong môi trường ammonia (Co²⁺, Ni²⁺, Mn²⁺, Zn²⁺), (NH₄)₂CO₃ (Ca²⁺, Sr²⁺, Ba²⁺), Na₂HPO₄ (Mg²⁺), sau cùng Na⁺, K⁺ bằng màu ngọn lửa. Mỗi ion trong 35 muối cho cùng một kết quả ở mọi phép thử, kể cả một số yếu tố gây nhiễu thật như SO₂ cũng làm nước vôi trong vẩn đục hay Fe³⁺ oxi hoá H₂S thành lưu huỳnh. Ở chế độ muối chưa biết, mô phỏng chọn ngẫu nhiên một muối. Học sinh chọn phép thử trong ba thẻ Thử sơ bộ, Anion, Cation rồi bấm Làm thí nghiệm: hình vẽ cho thấy ống nghiệm, kết tủa, khí, giấy thử hay ngọn lửa, và bảng thí nghiệm – hiện tượng – kết luận thêm một dòng. Các thuốc thử nhóm cation phải thêm lần lượt; phép thử khẳng định chỉ làm được khi nhóm tương ứng đã cho kết tủa. Cột kết luận có thể ẩn để học sinh tự kết luận. Ba nhiệm vụ tự kiểm: chọn đúng cation và anion của muối, chọn đúng nhóm của cation, và khẳng định cả cation lẫn anion bằng phép thử. Chế độ muối đã biết dùng để luyện tập với muối chọn theo tên. Phần ghi chú nhắc rõ: H₂S, nước cường toan, acid đặc và hợp chất chì, barium, chromium chỉ dùng trong phòng thí nghiệm có tủ hút và giáo viên hướng dẫn. Câu hỏi gợi ý: – Vì sao phải thêm thuốc thử nhóm cation theo đúng thứ tự từ nhóm I đến nhóm VI? – Vì sao trong phép thử nhóm III phải thêm NH₄Cl trước NH₄OH? – Vì sao phép thử bằng AgNO₃ và BaCl₂ dùng dịch chiết sodium carbonate thay cho dung dịch muối?