Đánh bắt cá bền vững – sản lượng bền vững tối đa và bi kịch của tài nguyên chung

Mô phỏng khai thác thuỷ sản bền vững theo mô hình sản lượng thặng dư Schaefer: đàn cá tăng trưởng logistic dN/dt = rN(1 − N/K) và bị đánh bắt C = qEN, với E là số tàu. Sản lượng bền vững lớn nhất khi đàn cá ở mức K/2, bằng rK/4. Nhiều chủ tàu cùng khai thác một đàn cá chung: mỗi người được lợi khi thêm tàu, nhưng cả đội tàu cùng thêm tàu thì đàn cá suy kiệt – bi kịch của tài nguyên chung. Kéo số tàu của em, chọn cơ chế: tự do khai thác (các chủ tàu khác thêm tàu khi còn lãi), hạn ngạch tổng (chia đều cho các chủ tàu) hoặc hợp tác xã (mọi người theo quyết định của em). Thử thêm công cụ quản lí: mắt lưới to cho cá non thoát, mùa cấm, khu bảo tồn biển, đổi chi phí mỗi tàu như khi có trợ giá. Đồ thị trên vẽ trữ lượng và sản lượng theo năm, đồ thị dưới là đường cong tăng trưởng với đỉnh MSY và đường đánh bắt hiện tại; bảng ghi kết quả từng lần chạy 60 năm. Câu hỏi gợi ý: – Vì sao khi tự do khai thác, em giảm tàu của mình mà đàn cá vẫn suy giảm? – Hạn ngạch đặt đúng bằng MSY có an toàn không, nhất là khi lưới bắt nhiều cá non? – Mức số tàu nào cho lợi nhuận cả đội cao nhất, và nó lớn hay nhỏ hơn mức cho MSY?