Tăng trưởng quần thể và quan hệ vật ăn thịt – con mồi (thỏ – cáo)

Nội dung sinh thái học quần thể và quan hệ vật ăn thịt – con mồi (Sinh học 12) được minh hoạ bằng cặp thỏ – cáo trên đồng cỏ, kèm đồ thị số lượng theo thời gian và đồ thị pha. Chọn mô hình chỉ có thỏ để so tăng trưởng logistic dN/dt = rN(1 − N/K) với tăng trưởng theo tiềm năng sinh học (đường J). Chuyển sang mô hình thỏ – cáo và chỉnh tốc độ tăng trưởng r, sức chứa K, hiệu quả săn mồi a, hiệu suất chuyển thỏ thành cáo con b, tỉ lệ tử vong của cáo m. Hai quần thể dao động lệch pha: thỏ tăng → cáo tăng → thỏ giảm → cáo giảm, đường pha xoáy quanh điểm cân bằng. Thả thêm thỏ hoặc cáo để thấy hệ tự điều chỉnh trở lại. Câu hỏi gợi ý: – Vì sao đỉnh số lượng cáo luôn đến sau đỉnh số lượng thỏ? – Tăng sức chứa K làm dao động thay đổi thế nào? – Loại bỏ hết cáo, quần thể thỏ sẽ diễn biến ra sao?