Carbohydrate và lipid – lắp ráp phân tử, liên kết và chức năng

Thuộc bài Carbohydrate và lipid (Sinh học 10, Chương trình GDPT 2018): học sinh tự lắp ráp các phân tử sinh học từ đơn phân để thấy cấu trúc quyết định tính chất và chức năng. Phần carbohydrate vẽ α-glucose và β-glucose theo kiểu chiếu Haworth, chỉ khác nhau ở nhóm OH của carbon 1; các gốc nối với nhau bằng phản ứng ngưng tụ tạo liên kết glycoside 1,4 hoặc 1,6 và giải phóng nước, thành maltose, sucrose, lactose, amylose, amylopectin, glycogen hoặc cellulose (các gốc β-glucose kế tiếp lật ngược, mạch thẳng nối nhau bằng liên kết hydrogen thành vi sợi). Phần lipid nối glycerol với ba acid béo bằng liên kết ester thành triglyceride và dựng phospholipid có đầu ưa nước, đuôi kị nước. Chọn α hay β, bấm nút thêm gốc nối 1,4 hoặc nhánh 1,6, hoặc nạp sẵn một phân tử; chạm vào một gốc để chọn chỗ nối tiếp, chạm vào nguyên tử O cầu nối để thuỷ phân liên kết bằng acid, amylase, maltase, sucrase, lactase hay cellulase và xem enzyme chỉ cắt được một kiểu liên kết. Bảng thông tin cho số gốc, số liên kết từng loại, số phân tử nước, công thức, khối lượng mol, kết quả thử Benedict và iodine, tính tan và vai trò. Ở màn hình Lipid, chọn ba acid béo (no, không no cis, trans, omega-3, omega-6), bấm ngưng tụ và thuỷ phân, đọc nhiệt độ nóng chảy, chỉ số iodine, dự đoán mỡ rắn hay dầu lỏng, cho phospholipid vào nước để thấy lớp kép tự hình thành và làm phép thử nhũ tương với ethanol. Câu hỏi gợi ý: – Vì sao tinh bột và cellulose cùng tạo từ glucose nhưng người tiêu hoá được tinh bột mà không tiêu hoá được cellulose? – Glycogen phân nhánh nhiều hơn amylopectin thì có lợi gì cho động vật? – Vì sao dầu thực vật giàu acid béo không no cis ở thể lỏng còn mỡ động vật ở thể rắn tại nhiệt độ phòng?