Bằng chứng tiến hoá – giải phẫu, phôi, hoá thạch và phân tử

Thuộc chủ đề Bằng chứng tiến hoá (Sinh học 12, Chương trình GDPT 2018), mô phỏng gom bốn loại bằng chứng độc lập vào một phòng thí nghiệm: giải phẫu so sánh, phôi sinh học, hoá thạch và sinh học phân tử. Mỗi trạm cho học sinh tự làm một thao tác thay vì chỉ xem hình: tô xương, kéo giai đoạn phôi, đặt hoá thạch vào lớp đá và xếp thứ tự các loài theo số amino acid khác nhau. Hình vẽ là sơ đồ; số sai khác amino acid là số minh hoạ gần với các bảng trong sách giáo khoa. Ở trạm Giải phẫu, học sinh chọn một loại xương (xương cánh tay, xương quay, xương trụ, xương cổ tay, xương bàn tay, xương ngón) rồi tô trên cánh dơi, vây cá voi và cánh chim, lấy tay người làm mẫu, để thấy chi năm ngón là cơ quan tương đồng; chế độ Cánh tương tự so cánh chim, cánh dơi với cánh côn trùng không có xương. Trạm Phôi cho kéo giai đoạn phát triển của phôi cá, gà, lợn và người, tô nổi cung hầu, đuôi hoặc mầm chi, và giới thiệu các cơ quan thoái hoá: xương chậu cá voi, cựa của trăn, xương cụt người, cánh chim kiwi. Trạm Hoá thạch yêu cầu đặt các hoá thạch đã biết tuổi của dãy cá voi (Pakicetus đến cá voi ngày nay) và dãy ngựa (Eohippus đến ngựa ngày nay) vào đúng lớp đá, rồi hiện xu hướng biến đổi. Trạm Phân tử so sánh cytochrome c và hemoglobin, tính % giống nhau và dựng cây họ hàng đơn giản; kèm thẻ về mã di truyền gần như phổ biến và đặc điểm chung của sinh vật nhân thực. Câu hỏi gợi ý: – Vì sao cánh dơi tương đồng với tay người nhưng chỉ tương tự với cánh côn trùng? – Cung hầu ở phôi cá và phôi người phát triển thành những bộ phận nào? – Vì sao lúa mì và nấm men có nhiều sai khác cytochrome c với người hơn tinh tinh?