Tích luỹ và khuếch đại sinh học – DDT, thuỷ ngân và vi nhựa trong chuỗi thức ăn

Mô phỏng phục vụ bài Hệ sinh thái (Sinh học 12) và nội dung bảo vệ môi trường: một chuỗi thức ăn dưới nước gồm sinh vật phù du, cá nhỏ, cá lớn ăn cá và chim ăn cá nhận một chất ô nhiễm bền. DDT tan trong mỡ và methyl thuỷ ngân gắn vào protein đều khó phân giải và khó thải ra, nên dồn lại trong mỗi cơ thể (tích luỹ sinh học) và tăng nồng độ qua mỗi bậc dinh dưỡng (khuếch đại sinh học), trong khi phần lớn năng lượng của thức ăn mất đi qua hô hấp. Học sinh chọn chất ô nhiễm, kéo nồng độ trong nước, số năm xả thải, thời gian bán huỷ trong môi trường và số bậc dinh dưỡng (3–5), rồi bấm Chạy để xem 80 năm: tháp sinh khối với các chấm chất độc dày dần lên đỉnh, hệ số khuếch đại giữa các bậc, đồ thị nồng độ theo thang log, vỏ trứng mỏng đi và số cặp chim giảm rồi phục hồi sau lệnh cấm. Bảng cho biết nồng độ, phần nhận từ thức ăn và thời gian bán thải của từng loài. Trang Vi nhựa cho thấy hạt nhựa đi vào chuỗi thức ăn nhưng không khuếch đại như DDT, và lượng chất độc theo hạt nhựa vào cá nhỏ so với theo thức ăn. Câu hỏi gợi ý: – Vì sao chim ăn cá có nồng độ DDT cao hơn nước hàng triệu lần dù chỉ ăn cá? – Thêm một bậc dinh dưỡng làm nồng độ ở chim thay đổi thế nào, và vì sao? – Sau lệnh cấm, vì sao quần thể chim cần hàng chục năm mới phục hồi?