Thấu kính và gương cầu — dựng ảnh bằng tia sáng

Thấu kính và gương cầu là hai bài trọng tâm của chủ đề "Ánh sáng" trong Khoa học tự nhiên 9. Mô phỏng gộp hai màn hình: màn Thấu kính cho dựng ảnh qua thấu kính hội tụ hoặc phân kì với tiêu cự tính trực tiếp từ bán kính cong và chiết suất theo công thức người thợ kính; màn Gương cầu cho dựng ảnh qua gương lõm, lồi hoặc phẳng. Học sinh kéo vật để đổi khoảng cách d tới thấu kính/gương, bật ba tia sáng đặc biệt (song song trục chính, qua quang tâm hoặc tâm cong, qua tiêu điểm) để tự dựng ảnh, rồi so kết quả với số đo hiện sẵn (vị trí, tính chất thật/ảo, độ phóng đại). Bật thêm chùm tia rìa để thấy mọi tia từ một điểm đều gặp đúng điểm ảnh; bật điểm thứ hai để thấy toàn bộ vật đều tạo ảnh chứ không riêng một điểm; hoặc chuyển sang chế độ nguồn sáng điểm và kéo màn ảnh dọc trục để thấy vệt sáng chỉ thu nhỏ thành một điểm khi màn đúng ngay mặt phẳng ảnh thật — còn ảnh ảo thì không bao giờ hứng được trên màn. Câu hỏi gợi ý: – Đặt vật trong khoảng tiêu cự của thấu kính hội tụ, ảnh có đặc điểm gì so với đặt vật tại 2f? – Vì sao thấu kính phân kì và gương lồi luôn cho ảnh ảo? – Kéo màn ra xa dần vị trí ảnh thật, vệt sáng trên màn thay đổi thế nào và vì sao?