Nhóm chức hữu cơ 3D: nhận biết alcohol, aldehyde, ketone, acid, ester, amine, amide
Mô hình quả cầu – que xoay được của 20 phân tử thuộc 10 loại hợp chất hữu cơ: alkane, alkene, dẫn xuất halogen, alcohol, aldehyde, ketone, carboxylic acid, ester, amine, amide. Nhóm chức được tô sáng kèm tên gọi, cách đặt tên (đuôi, tiền tố) và công thức chung; chế độ đố cho một phân tử ngẫu nhiên để học sinh tự nhận ra nhóm chức.
Nhóm chức quyết định tính chất hoá học của hợp chất hữu cơ, nhưng trên giấy học sinh dễ nhầm –CHO với C=O của ketone, –COOH với –COO– của ester, amine với amide. Mô phỏng dựng mô hình 3D quả cầu – que của 20 phân tử (hai ví dụ cho mỗi loại) theo hình học lai hoá sp³/sp², tô sáng nguyên tử thuộc nhóm chức và ghi kí hiệu nhóm ngay trên mô hình. Bảng thông tin cho biết đuôi hoặc tiền tố khi gọi tên theo IUPAC, dạng cấu tạo và công thức chung của chất mạch hở, no, một nhóm chức.
Ở chế độ Khám phá, chọn một trong 10 loại hợp chất, bấm công thức để đổi ví dụ, kéo để xoay và lăn chuột để phóng to; nút Tô nhóm chức bật/tắt phần tô sáng. Ở chế độ Đố nhận biết, phân tử được chọn ngẫu nhiên và nhóm chức bị ẩn: học sinh xoay mô hình, tìm nguyên tử O, N, halogen hay liên kết đôi rồi bấm loại hợp chất; mô phỏng chấm điểm và giải thích dấu hiệu nhận biết.
Câu hỏi gợi ý:
– Aldehyde và ketone đều có C=O; dựa vào đâu để phân biệt hai loại này trên mô hình?
– Vì sao methyl ethanoate và propanoic acid có cùng công thức phân tử C₃H₆O₂?
– Ethylamine và ethanamide đều có nhóm –NH₂; điểm khác nhau về cấu tạo là gì?
Tham số điều chỉnh được
- Chế độ
- Loại hợp chất
- Tô sáng nhóm chức
- Tự xoay