Đồng phân lập thể 3D: đồng phân cis – trans và đồng phân quang học

Đồng phân lập thể có cùng công thức cấu tạo nhưng khác cách sắp xếp các nguyên tử trong không gian, nên khó hình dung trên giấy. Mô phỏng dựng mô hình quả cầu – que 3D theo hình học lai hoá. Phần cis – trans cho thấy vì sao liên kết đôi C=C không quay được: xoắn một đầu làm hai orbital p hết song song, liên kết π yếu dần và đứt ở 90°, cần khoảng 266 kJ/mol (mô hình đơn giản), trong khi liên kết đơn C–C chỉ có rào quay khoảng 12 kJ/mol. Phần quang học đặt phân tử có carbon bất đối cạnh ảnh qua gương, kèm kí hiệu (R)/(S). Ở phần cis – trans, chọn phân tử, kéo thanh θ hoặc bấm Quay một đầu 180°, bật orbital p để thấy hai thuỳ lệch nhau; đồ thị năng lượng và số liệu nhiệt độ sôi, momen lưỡng cực cập nhật theo. Ở phần đồng phân quang học, bấm các nút xoay 120° quanh từng liên kết của ảnh gương, nút Chồng lên để đặt ảnh gương trùng vào phân tử, hoặc Tìm cách xoay tốt nhất để máy thử mọi cách xoay. Câu hỏi gợi ý: – Vì sao but-2-ene có đồng phân cis – trans còn but-1-ene thì không? – Vì sao 1,2-dichloroethane không có hai dạng cis và trans tách riêng được như 1,2-dichloroethene? – Carbon trung tâm của propan-2-ol có phải carbon bất đối không? Giải thích bằng ảnh qua gương.