Nhân bản vô tính và sinh vật chuyển gene – phòng thí nghiệm ảo

Thuộc bài Công nghệ tế bào (Sinh học 10, Chương trình GDPT 2018), mở rộng sang công nghệ gene: bốn quy trình nhân bản vô tính và tạo sinh vật biến đổi gene được làm từng bước như trên bàn thí nghiệm. Tách phôi bò thành nhiều phần khi tế bào còn chưa chuyên hoá rồi cấy vào bò mang thai hộ; nhân bản cừu theo cách tạo cừu Dolly (chuyển nhân tế bào tuyến vú vào trứng đã bỏ nhân, kích điện, cấy vào cừu mang thai hộ); nhân giống cây bằng giâm cành và nuôi cấy mô vô trùng; chuyển gene bằng enzyme cắt giới hạn, plasmid, DNA ligase, biến nạp và gene đánh dấu với ba ví dụ là vi khuẩn tạo insulin người, cây Bt kháng sâu và Gạo Vàng. Chọn quy trình, đặt các thông số (số phần tách phôi, màu mặt của cừu cho nhân, cho trứng và mang thai hộ, số trứng chuyển nhân, cách nhân giống cây, ví dụ chuyển gene, loại gene đánh dấu) rồi bấm lần lượt từng bước; có thể bỏ qua bước khử trùng, tỉa lá, hormone ra rễ để thấy hậu quả. Trước khi con vật ra đời, học sinh dự đoán con non giống hệt con nào về di truyền. Mỗi lần làm được ghi vào bảng kết quả (số phôi, số con non, tỉ lệ thành công, số bình nhiễm, số khuẩn lạc có gene mới); các thẻ lợi ích, rủi ro và câu hỏi thảo luận trình bày các quan điểm một cách trung lập. Câu hỏi gợi ý: – Vì sao cừu Dolly có mặt trắng như cừu cho nhân tế bào tuyến vú chứ không giống cừu cho trứng hay cừu mang thai hộ? – Vì sao khi bỏ qua khử trùng mẫu và tủ cấy vô trùng thì nhiều bình nuôi cấy mô bị hỏng? – Gene đánh dấu giúp gì khi chỉ một phần rất nhỏ tế bào nhận được plasmid tái tổ hợp?