Hành trình tiêu hoá – enzyme, mật và hấp thụ qua lông ruột

Thuộc chủ đề Dinh dưỡng và tiêu hoá ở động vật (Sinh học 11), mô phỏng theo dõi một bữa ăn gồm tinh bột, protein, chất béo và chất xơ đi qua miệng, dạ dày, ruột non và ruột già của người. Mô hình gồm tiêu hoá cơ học (răng nghiền, dạ dày co bóp) và tiêu hoá hoá học: amylase phân giải tinh bột thành maltose, maltase trên màng tế bào lông ruột tạo glucose, pepsin hoạt động ở pH khoảng 2, trypsin và lipase ở pH khoảng 8; mật nhũ tương hoá chất béo để tăng diện tích bề mặt cho lipase và góp phần trung hoà acid. Mỗi đoạn ruột được coi là một ngăn trộn đều, tốc độ enzyme theo đường cong pH hình chuông; các con số là minh hoạ, không phải số liệu đo đạc. Học sinh chọn bữa ăn hoặc tự chỉnh lượng từng chất, bật tắt amylase, pepsin, trypsin, lipase và mật, đổi pH dạ dày, pH ruột non và diện tích lông ruột rồi bấm Bắt đầu. Hạt màu trên sơ đồ cho thấy thức ăn di chuyển và bị phân giải, thanh ngang cho biết lượng chất ở từng đoạn, đồ thị cho phần trăm carbohydrate, protein, chất béo đã hấp thụ và lượng thức ăn còn trong dạ dày. Nút Ghi kết quả lưu mỗi lần chạy vào bảng để so sánh các điều kiện; chế độ Nâng cao cho thấy đồng vận chuyển Na⁺–glucose, micelle và hệ vi sinh vật ruột già. Câu hỏi gợi ý: – Vì sao thiếu mật làm lượng chất béo được hấp thụ giảm mạnh hơn nhiều so với carbohydrate? – Vì sao thiếu pepsin protein vẫn được tiêu hoá gần hết, còn thiếu trypsin thì giảm nhiều? – Diện tích lông ruột giảm thì lượng chất dinh dưỡng xuống ruột già thay đổi thế nào?