Hệ nội tiết và cơ chế liên hệ ngược

Bài Hệ nội tiết ở người (Khoa học tự nhiên 8) và các bài về điều hoà bằng hormone, cân bằng nội môi và mối quan hệ giữa các quá trình sinh lí (Sinh học 11) cần học sinh biết tuyến nào tiết hormone nào, hormone tác động lên cơ quan đích ra sao và vì sao cơ thể giữ được trạng thái ổn định nhờ liên hệ ngược. Bản đồ hệ nội tiết cho chạm vào vùng dưới đồi, tuyến yên, tuyến giáp, tuyến trên thận, tuyến tuỵ, buồng trứng hoặc tinh hoàn để thấy hormone theo máu tới cơ quan đích, kèm bảng hormone – cơ quan đích – tác dụng. Hai nút “Tay chạm vật nóng” và “Hoảng sợ đột ngột” vẽ trên cùng một trục thời gian logarit phản xạ thần kinh (khoảng 0,1 s) và phản ứng adrenaline (nhịp tim, đường huyết tăng trong nhiều phút) để so sánh điều hoà thần kinh với thể dịch. Ở màn hình Liên hệ ngược, chọn cơ chế: đường huyết với insulin, glucagon và đái tháo đường type 1, type 2; trục TRH → TSH → thyroxine khi trời lạnh hay thiếu iodine (bướu cổ); trục stress CRH → ACTH → cortisol với stress cấp và stress mạn; oxytocin khi sinh là liên hệ ngược dương. Kéo thanh mức thay đổi, bật tắt liên hệ ngược, xem sơ đồ vòng điều hoà sáng lên theo nồng độ hormone và đồ thị theo thời gian; mỗi lần chạy được ghi vào bảng để so sánh. Câu hỏi gợi ý: – Vì sao sau bữa ăn đường huyết của người khoẻ chỉ tăng ít rồi trở lại bình thường, còn người đái tháo đường type 1 thì không? – Vì sao thiếu iodine lại làm tuyến giáp to ra? – Liên hệ ngược dương của oxytocin khác liên hệ ngược âm của thyroxine ở điểm nào?