Truyền chuyển động – đai, xích và bánh răng

Bài Truyền và biến đổi chuyển động (Công nghệ lớp 8, chủ đề Cơ khí) giới thiệu truyền động đai, xích, bánh răng và tỉ số truyền. Học liệu cho hai bánh quay đúng tỉ lệ để học sinh kiểm chứng công thức bằng mắt. Chọn bộ truyền đai, xích hoặc bánh răng. Đặt số răng (hoặc đường kính) bánh dẫn Z₁ và bánh bị dẫn Z₂ trong khoảng 10–60, tốc độ bánh dẫn n₁ 10–300 vòng/phút. Tỉ số truyền i = n₁/n₂ = Z₂/Z₁ hiển thị kèm kết luận bộ truyền đang tăng tốc hay giảm tốc. Với truyền động đai, bật mắc đai chéo để thấy bánh bị dẫn đổi chiều quay; với bánh răng ăn khớp, hai bánh luôn quay ngược chiều nhau. Học sinh rút ra: bánh nhỏ quay nhanh, bánh lớn quay chậm. Câu hỏi gợi ý: – Xe đạp dùng bộ truyền nào? Đĩa lớn hay líp lớn thì xe chạy nhanh hơn? – Muốn bánh bị dẫn quay cùng chiều bánh dẫn, chọn bộ truyền nào? – Nếu Z₁ = 20, Z₂ = 40, n₁ = 60 vòng/phút thì n₂ bằng bao nhiêu?