Tỉ lệ diện tích bề mặt/thể tích – khuếch tán vào khối thạch agar

Bài thực hành kinh điển về tỉ lệ diện tích bề mặt/thể tích (S/V) trong Sinh học 10, chủ đề Cấu trúc tế bào: vì sao tế bào thường rất nhỏ. Thạch agar pha NaOH loãng và phenolphthalein có màu hồng; khi thả vào hydrochloric acid, acid khuếch tán vào từ mọi mặt và trung hoà NaOH nên thạch mất màu dần từ ngoài vào trong. Mô hình cho lớp đã mất màu dày lên theo độ sâu = k√t, nên khối có cạnh gấp đôi cần thời gian lâu gấp khoảng bốn lần. Chọn bộ khối lập phương cạnh 0,5; 1; 2; 3 cm, bộ khối cùng thể tích 8 cm³ nhưng khác hình dạng (lập phương, hộp dài, tấm dẹt, tám khối nhỏ) hoặc tự cắt khối, chọn nồng độ acid rồi bấm Đổ acid và bắt đầu. Bảng kết quả ghi diện tích bề mặt, thể tích, S/V, khoảng cách tới tâm, phần trăm thể tích acid đã tới sau thời gian cố định và thời gian mất màu hoàn toàn; đồ thị vẽ phần trăm theo thời gian, S/V và thời gian theo cạnh, hoặc phần trăm theo S/V. Tích Cắt đôi khối để xem lõi hồng bên trong. Câu hỏi gợi ý: – Vì sao khối lập phương có cạnh gấp đôi cần thời gian khoảng gấp bốn lần mới mất màu hoàn toàn? – Tấm dẹt và khối lập phương 2 cm có cùng thể tích; khối nào có S/V lớn hơn và điều đó ảnh hưởng thế nào tới kết quả? – Lông ruột ở ruột non và phế nang ở phổi giải quyết vấn đề mà khối thạch lớn cho thấy như thế nào?