Thực hành nhận biết khoáng vật và đá – độ cứng, vết vạch, ánh, cát khai, khối lượng riêng, thử axit

Chủ đề Trái Đất (Địa lí 10) yêu cầu trình bày vật liệu cấu tạo vỏ Trái Đất: khoáng vật và các nhóm đá. Mô phỏng là một bàn thực hành ảo: mười mẫu khoáng vật được đánh dấu A–J, học sinh dùng các phép thử của nhà địa chất để tự gọi tên mẫu, rồi xếp mười bốn mẫu đá vào nhóm magma, trầm tích, biến chất. Mô hình dùng giá trị điển hình; mẫu thật có thể khác đôi chút. Với mỗi mẫu, học sinh vạch bằng móng tay (2,5), đồng xu (3,5), tấm kính (5,5), giũa thép (6,5) để khoanh độ cứng trên thang Mohs, xem vết vạch trên tấm sứ, ánh kim hay ánh thuỷ tinh, đập búa xem cát khai, nhỏ HCl loãng, thử nam châm. Phép đo khối lượng riêng gồm cân và ống đong: học sinh tự tính ρ = m ÷ (V₂ − V₁) rồi kiểm tra. Bảng quan sát tự điền, khoá phân loại sáng dần theo kết quả. Màn Đá có kính lúp với thước tỉ lệ; màn Hệ tinh thể cho xoay khối lập phương, bát diện, lăng trụ sáu mặt, khối mặt thoi… cùng các trục a, b, c. Câu hỏi gợi ý: – Hai phép thử nào phân biệt thạch anh với canxit dù cả hai đều trắng, ánh thuỷ tinh? – Mẫu nặng 26,5 g làm nước dâng từ 20,0 mL lên 30,0 mL thì khối lượng riêng bao nhiêu? – Vì sao granit có tinh thể to còn bazan có tinh thể rất nhỏ?