Sự nổi: Phòng thí nghiệm và hình dạng
Ba màn hình thí nghiệm về lực đẩy Archimedes: Phòng thí nghiệm cho đặt khối lượng riêng chất lỏng và trọng trường liên tục, đọc lực đẩy bằng becher đong đúng thể tích chất lỏng bị chiếm chỗ; Hình dạng so sánh khối hộp, hình cầu, hình nón, chai, thuyền cùng thể tích để thấy thể tích phần chìm tính bằng tích phân diện tích tiết diện theo chiều cao; Khám phá gọn có cân đặt dưới toàn bộ bể và đầu đo áp suất theo độ sâu. Phỏng theo mô phỏng "Buoyancy" của PhET Interactive Simulations, University of Colorado Boulder (CC BY 4.0); đã viết lại.
Bài Lực đẩy Archimedes thuộc chủ đề Khối lượng riêng và áp suất của Khoa học tự nhiên 8. Học sinh xác nhận lực đẩy Archimedes đúng bằng trọng lượng phần chất lỏng bị vật chiếm chỗ, nhận ra vị trí nổi cân bằng không phụ thuộc trọng trường, và mở rộng khái niệm thể tích phần chìm sang vật có hình dạng bất kỳ.
Màn Phòng thí nghiệm cho đặt khối lượng riêng chất lỏng (300–3000 kg/m³) và trọng trường (1–25 m/s², có nút nhanh Mặt Trăng/Trái Đất/Sao Mộc) một cách liên tục, cùng khối lượng và thể tích của một khối hộp; một becher đong bên cạnh bể hiện đúng thể tích chất lỏng đã bị khối chiếm chỗ, đối chứng trực tiếp với công thức F_A = d·g·V_chìm. Màn Hình dạng cho chọn giữa khối hộp, hình cầu, hình nón, chai và thuyền cùng một thể tích, tính thể tích phần chìm bằng tích phân số diện tích tiết diện theo chiều cao — biểu đồ tiết diện đi kèm tô đúng phần đã "tích phân" tới độ sâu ngập hiện tại. Màn Khám phá gọn có một cân đặt dưới toàn bộ bể (đọc đúng khối lượng nước cộng khối lượng vật khi vật còn chạm nước) và một đầu đo áp suất kéo được theo độ sâu, đo p = d·g·h.
Với khối gỗ 800 kg/m³, thể tích 5 lít trong nước: dù là khối hộp hay hình cầu, thể tích phần chìm khi nổi cân bằng đều đúng 4 lít vì chỉ phụ thuộc khối lượng và khối lượng riêng chất lỏng — thay đổi trọng trường sang Mặt Trăng (1,6 m/s²) không làm đổi thể tích phần chìm này, chỉ làm lực đẩy và trọng lượng cùng nhỏ lại theo tỉ lệ.
Câu hỏi gợi ý:
– Vì sao đổi từ Trái Đất sang Mặt Trăng không làm một khối gỗ đang nổi chìm sâu thêm?
– Khối hộp và hình cầu có cùng khối lượng, cùng nổi trong cùng chất lỏng thì thể tích phần chìm của chúng có bằng nhau không? Vì sao?
– Khi nhấc hẳn một khối sắt đang chìm ra khỏi mặt nước, số chỉ của cân đặt dưới bể thay đổi thế nào?
Tham số điều chỉnh được
- Chất lỏng (màn Hình dạng và Khám phá gọn)
- Hình dạng (màn Hình dạng)
- Màn hình
- Trọng trường g (màn Phòng thí nghiệm) (1–25 m/s²)
- Khối lượng khối (màn Phòng thí nghiệm) (0,5–20 kg)
- Chất (màn Hình dạng và Khám phá gọn)
- Thể tích khối (màn Phòng thí nghiệm) (1–10 L)
- Thể tích (màn Hình dạng) (1–10 L)
- Hiện đồ thị tiết diện (màn Hình dạng)
- Khối lượng riêng chất lỏng (màn Phòng thí nghiệm) (300–3000 kg/m³)
- Khối lượng riêng tuỳ chỉnh (100–12000 kg/m³)
- Thể tích (màn Khám phá gọn) (1–10 L)