Trái Đất và bầu trời – độ cao Mặt Trời theo vĩ độ và mùa

Nội dung chuyên đề Trái Đất và bầu trời của Vật lí 10 (Chương trình GDPT 2018). Học sinh giải thích chuyển động nhìn thấy của Mặt Trời, hiện tượng mùa và độ dài ngày đêm dựa trên việc trục Trái Đất nghiêng khoảng 23,5°. Chọn vĩ độ nơi quan sát (−66° đến 80°) và ngày trong năm, bật đường đi của Mặt Trời trên vòm trời. Ở Hà Nội (khoảng 21° Bắc) ngày thứ 172, gần hạ chí, Mặt Trời giữa trưa lên gần thiên đỉnh và ban ngày dài nhất năm. Vì Việt Nam nằm giữa xích đạo và chí tuyến Bắc, mỗi năm Mặt Trời qua thiên đỉnh hai lần. Kéo vĩ độ lên vùng cực vào mùa hè để thấy Mặt Trời không lặn — ngày trắng. Nguyên nhân của mùa là độ nghiêng trục, không phải khoảng cách tới Mặt Trời. Câu hỏi gợi ý: – Vì sao ở nơi gần xích đạo, độ dài ngày ít thay đổi trong năm? – Vào ngày xuân phân, độ dài ngày và đêm ở mọi vĩ độ ra sao? – Tính độ cao Mặt Trời lúc giữa trưa ngày xuân phân ở vĩ độ 21°.