Chuyển dịch cơ cấu lao động – mô hình Clark – Fisher và phi công nghiệp hoá

Mô hình Clark – Fisher mô tả sự chuyển dịch cơ cấu lao động khi một nền kinh tế phát triển: ở giai đoạn tiền công nghiệp phần lớn lao động làm nông, lâm, thuỷ sản (khu vực I); công nghiệp hoá kéo lao động vào nhà máy, mỏ, xây dựng (khu vực II); ở giai đoạn hậu công nghiệp, tự động hoá và chuyển sản xuất ra nước ngoài làm việc làm công nghiệp giảm (phi công nghiệp hoá), còn dịch vụ (khu vực III) và dịch vụ tri thức như nghiên cứu, công nghệ thông tin (khu vực IV) chiếm phần lớn. Mô phỏng còn cho thấy việc làm phi chính thức, rất phổ biến ở các nước thu nhập thấp, và cơ cấu lao động gần đúng của 13 nước (ước tính của ILO, khoảng năm 2022) trên biểu đồ tam giác. Ở màn hình Mô hình Clark – Fisher, kéo thanh trượt Trình độ phát triển hoặc bấm Chạy. Ở màn hình Các nước, chọn một nước, bật con đường lịch sử của Anh (1801–2022) hoặc Trung Quốc (1991–2022), hoặc bật Tự đặt nước lên biểu đồ để chạm vào biểu đồ tam giác rồi bấm Kiểm tra. Ở màn hình Phi công nghiệp hoá, chỉnh lương ở nước ngoài, chi phí vận chuyển, tự động hoá, đầu tư khu công nghệ cao, bật tái thiết đô thị rồi bấm Chạy 30 năm và so sánh các lần chạy trong bảng. Xem thêm mô phỏng «Nhóm nước phát triển và đang phát triển – GDP bình quân, HDI, cơ cấu kinh tế và toàn cầu hoá» và «Chuỗi cung ứng toàn cầu của điện thoại thông minh – ai làm gì, ai được bao nhiêu». Câu hỏi gợi ý: – Vì sao tỉ trọng lao động khu vực II tăng rồi lại giảm khi một nước phát triển? – Ni-giê-ri-a có tỉ lệ lao động dịch vụ cao hơn Trung Quốc; điều đó có nghĩa là Ni-giê-ri-a phát triển hơn không? Vì sao? – Khi lương ở nước ngoài bằng 25 % và chi phí vận chuyển giảm từ 20 % xuống 5 %, việc làm và tỉ lệ thất nghiệp ở thành phố công nghiệp cũ thay đổi thế nào?