Cân hai đĩa và hộp quả cân

Mô phỏng thuộc phần Mở đầu của Vật lí 10, gắn với bài thực hành về sai số phép đo. Cân hai đĩa so sánh mô men: khi đòn cân nằm yên ở vị trí thăng bằng, khối lượng ở đĩa này nhân tay đòn của nó bằng khối lượng ở đĩa kia nhân tay đòn của nó, nên với hai tay đòn bằng nhau thì khối lượng vật bằng tổng khối lượng quả cân cộng số đọc con mã. Kim cân dao động nên điểm nghỉ được tính từ ba điểm quay; sai số vạch 0 phải được khử trước bằng ốc cân bằng, và mắt phải nhìn thẳng vào kim để tránh thị sai. Nếu hai tay đòn không bằng nhau, cân vật lần lượt ở hai đĩa (cân kép Gauss) cho m = √(m₁·m₂). Mô hình coi độ lệch của kim tỉ lệ với mô men chênh lệch, làm chậm dao động cho dễ đọc và bỏ qua lực đẩy của không khí. Mở khoá đòn cân khi hai đĩa trống và vặn Ốc cân bằng tới khi kim dao động đều quanh vạch 0. Bấm Khoá đòn, chọn Vật cần cân, bấm các quả cân trong Hộp quả cân để đặt lên đĩa và kéo Con mã (trên thanh trượt hoặc ngay trên đòn cân), rồi mở khoá lại. Khi dòng trạng thái báo thăng bằng, bấm Ghi lần cân; bảng ghi khối lượng quả cân, con mã, điểm nghỉ và số đọc theo g. Ở chế độ Cân kép, bấm Đổi đĩa để cân lần hai và đọc m = √(m₁·m₂). Thanh Vị trí mắt cho thấy thị sai trong khung nhìn từ trên; nút Vật mới tạo hai vật có khối lượng khác. Hai ô kiểm tra nhận khối lượng vật A theo g và vật B theo kg. Câu hỏi gợi ý: – Vì sao phải lấy điểm nghỉ từ ba điểm quay thay vì chờ kim dừng hẳn? – Nếu không khử sai số vạch 0 thì mọi số đọc sai lệch thế nào? – Vì sao cân kép cho khối lượng đúng dù hai tay đòn không bằng nhau?